Wat is de euro op dit moment waard? Klik hier en u weet het!

---

De Denen en de euro

“De crisis heeft ons laten zien dat het een groot voordeel is als je als land tijdens de crisis lid bent van de eurozone. Dat biedt bescherming en toegang tot alle faciliteiten van het eurosysteem.” Dat zei Nils Bernstein, gouverneur van de Deense centrale bank onlangs in een interview.

De economische pijn die de crisis heeft veroorzaakt in Denemarken was minder hevig geweest als Denemarken een euroland was geweest. Toen de crisis uitbrak eind vorig jaar verlaagde de Europese Centrale Bank (ECB) de rente snel. De Deense centrale bank moest haar officiële rente juist verhogen. De reden: sinds 1999 is de Deense krona vastgekoppeld aan de euro. Die wisselkoersstabiliteit is van cruciaal belang voor de Deense economie, omdat de Deense bedrijven veel handel drijven met de eurozone. Door de crisis dreigde de krona minder waard te worden. Om de koers ten opzichte van de euro stabiel te houden, moest de centrale bank de rente verhogen. Dat maakte de krona aantrekkelijker voor beleggers.

Die periode, waarin de centrale bank de rente aan het verhogen was, sloeg de stemming van de Denen over de euro om. Voor het eerst was er een duidelijke meerderheid in de peilingen te zien voor de invoering van de euro. De Denen hebben tot twee keer toe, in 1992 en 2000, in referenda ‘nee’ gezegd tegen de euro.

De liefde voor de euro bleek echter kortstondig te zijn. Inmiddels is de pro-euro groep alweer in de minderheid. Uit een enquête van Danske Bank bleek onlangs dat 48,9 procent graag de euro zou willen invoeren.

De Deense regering heeft belooft uiterlijk in 2011 een nieuw referendum te houden, maar het ziet ernaar uit dat de regering die belofte zal breken omdat de Denen waarschijnlijk voor de derde keer ‘nee’ zouden zeggen.

Verschillende Deense economen stellen dat in dat geval de invoering van de euro in Denemarken voor minstens 15 jaar in de ijskast zou moeten.

Berstein verwacht ook geen referendum. “Mijn gevoel is dat er geen referendum zal komen zolang het niet zeker is dat de Denen ‘ja’ zouden zeggen.” De steun voor de euro kan nog verder afkalven, nu de Deense centrale bank de rente verder verlaagt.

---

Sloveense rating in gevaar

Slovenië, het eerste EU-land dat de euro heeft ingevoerd na 2002, kan zomaar in de komende maanden een gele kaart krijgen van kredietbeoordelaar Fitch Ratings. De Sloveense kredietscore is nu AA, de hoogste score van de Oost-Europese EU-lidstaten.

De AA-rating komt in gevaar door de grote economische problemen. De economie kromp in het tweede kwartaal met 9,3 procent. Dit jaar zal de krimp uitkomen op 7,3 procent, verwacht de Sloveense regering.

Slovenië is voor zijn economische groei afhankelijk van de export en ontwikkelingen in de eurozone. Het kleine Alpenland heeft het hoogste inkomen per hoofd van de bevolking van de Oost-Europese EU-lidstaten (18.367 euro per jaar). In het laatste decennium groeide de economie jaarlijks gemiddeld met 4,4 procent.

Volgens Fitch ratings zou het economisch stuk slechter gaan als Slovenië geen lid was geweest van de eurozone.

Als Slovenië een gele kaart krijgt, zal het niet het eerste euroland zijn dat geel krijgt in de crisis. Griekenland, Spanje en Ierland zijn Slovenië voorgegaan.

---

Optimismus aus Deutschland

De Duitse economie zal dit jaar krimpen, daar is geen ontkomen aan. Maar de krimp komt wel iets lager uit dan eerder verwacht, stekt de Duitse regering. De krimp zal geen 6 procent van het bruto binnenlands product bedragen, naar zal uitkomen tussen 4 en 5 procent.

De economie van de eurozone bleek tegelijkertijd iets meer gekrompen te zijn in het tweede kwartaal dan eerst werd gedacht. Vergeleken met het eerste kwartaal van dit jaar kwam de krimp uit op 0,2 procent. Eerder werd 0,1 procent gemeld. Vergeleken met een jaar eerder kromp de economie met 4,8 procent. Zowel de consumentenbestedingen als investeringen en export presteerden zwakker dan eerder gemeld.

Begin oktober voorspelde het International Monetair Fonds dat het economisch herstel in de eurozone ‘langzaam en kwetsbaar’ zal zijn.

De Europese Centrale Bank heeft besloten de officiële rente ongewijzigd te laten op 1 procent.

---

Er is hoop in Estland

Toch iets goeds aan de recessie. De Estse centrale bank verwacht dat door de diepe recessie – de economie van het Baltische landje krimpt dit jaar met circa 20 procent – ook de inflatie behoorlijk zal dalen en dat Estland daardoor aan het inflatie-criterium (maximaal 1,5 hoger dan het gemiddelde van de drie EU-landen met de laagste inflatie) zal slagen.

Niet dat Estland daarmee alvast zijn eigen euromunten kan gaan slaan. Onder meer moet het begrotingstekort lager zijn dan 3 procent van het bruto binnenlands product. Dat kan nog even duren in Estland. Estland wil in 2011 overgaan op de euro.

In Letland doet de regering ook verwoede pogingen het begrotingstekort onder die grens te krijgen om ook zo snel mogelijk een euroland te worden. De overheid sluit zelfs ziekenhuizen, scholen en verlaagt de lonen van ambtenaren om het tekort terug te dringen.

De gouverneur van de Slowaakse centrale bank Ivan Sramko – Slowakije is sinds begin 2008 een euroland – zei onlangs in een interview dat de kans dat de Oost-Europese EU-lidstaten aan alle criteria zullen voldoen om de euro in te voeren afgenomen is. Volgens hem zal de economische crisis het proces van de uitbreiding van de eurozone vertragen.

---

Het Spaanse gevaar voor de euro(zone)
Eerder deze week heeft kredietbeoordelaar Moody’s zijn jaarlijkse rapport gepubliceerd over Ierland. Daarin stelt Moody’s dat voor de crisis ‘de bankensector en de huizenmarkt de motoren zijn geweest voor economische groei, aangedreven door een lage rente en lage risicopremies’.

Wat voor Ierland geldt, geldt ook voor Spanje. Met een belangrijk verschil: Ierland is een kleintje in de eurozone. Hoe erg de economische situatie daar ook is, van veel invloed op de rest van de eurozone, of de euro, zal dat niet zijn. Dat geldt nadrukkelijk niet voor Spanje.

Dat is de vierde grootste economie van de eurozone. Als Spanje diep in problemen komt, zal dat wel degelijk van invloed zijn op de eurozone. En het gaat slecht met Spanje. Net als in de rest van de eurozone krimpt de economie op het Iberische schiereiland. De werkloosheid zal echter naar verwachting oplopen naar ruim 20 procent. Een nogal groot verschil met een eurozonebroer zoals Nederland, met een voorspelde werkloosheid van 8 procent volgend jaar.

Waar kan het gevaar vandaan komen? Enkele mogelijke kanalen zijn:

Spanje heeft twee bestuursleden bij de Europese Centrale Bank (ECB). Zullen die zich sterk maken voor langdurig lage rente in de eurozone, ook als dat veel andere landen niet goed uit zou komen, omdat in hun thuisland misère heerst? Als ze daarin slagen, kan dat tot een volgende bubbel of inflatie leiden. Als ze er niet in slagen, zal er ook schade zijn, namelijk opnieuw ruzie binnen de ECB. Dat kan niet goed zijn voor het imago van, en de koers van, de euro.
Beleggers op de financiële markten kunnen zich afvragen of Spanje wel zijn rente en aflossingsverplichtingen kan nakomen. Dat zou de langetermijnrente in Spanje omhoog stuwen, waardoor dat land nog dieper in problemen komt. De kans op onrust binnen de ECB (zie boven) neemt dan toe.
Beleggers kunnen ook gaan denken: als Spanje in problemen kan komen, dan kan Italië dat ook overkomen. Italië, dat niet bepaald de meest florerende of efficiënte economie van de eurozone heeft, is de derde grootste economie van de muntunie. Ook de Italiaanse rent kan oplopen en de situatie verergeren (idem voor Griekenland en Portugal).
Twee van de vier grootste economieën van de eurozone in diepe problemen is geen goed nieuws voor de rest van de eurozone, dat het voor de groei vooral van de export moet hebben.
Net als Spanje heeft ook Italië twee bestuursleden binnen de ECB. Samen is dat vier, een behoorlijke machtsblok, zeker aangevuld met de Grieken (ook twee) en de centrale bankiers uit Portugal en Cyprus bijvoorbeeld.

Dat zal een harde garantie zijn voor instabiliteit van de euro en vragen over zijn levensvatbaarheid op de langere termijn.

---

---

Prijzen dalen in Europa
In alle 16 landen van de eurozone zijn de prijzen in juli gedaald ten opzichte van juni. Deflatie in aantocht?

Van de 16 landen van de eurozone had maar liefst 12 in juli dit jaar te maken met dalende prijzen. Dan hebben we het over vergelijkingen met juli vorig jaar. Als we de prijzen in juli 2009 leggen naast die van een maand eerder, dan heeft zelfs elk eurozone-land te maken met dalende prijzen.

Centrale bankiers en economen houden dan al snel hun hart vast. Natuurlijk, dat veel goederen en diensten goedkoper worden, is een zegen voor de consument. Maar als de prijzen maand in maand uit dalen, is er sprake van deflatie. En dat is het schrikbeeld van elke centrale bankier.

Bij aanhoudende prijsdalingen verwacht de consument al snel dat de prijzen alleen maar zullen dalen. Hij zal dan zijn grote aankopen uitstellen: immers, die nieuwe sofa is over een maand enkele tientjes goedkoper, dus ik wacht wel even, denk hij dan. Hetzelfde geldt voor het bijpassende tapijt.

Voor individuele gevallen de juiste strategie, maar macro-economisch een ramp: bestedingen vallen sterk terug, bedrijven sluiten hun deuren, waardoor de werkloosheid oploopt en de consumptie nog een dreun krijgt. Uit dat vicieuze cirkel is heel moeilijk uitkomen. Japan heeft er 15 jaar over gedaan en nog steeds is het gevaar niet geweken in het land van de rijzende zon.

Zal het anno 2009 zo’n vaart lopen? Dat lijkt onwaarschijnlijk. De index die de inflatie meet, daalt vooral omdat de energie goedkoper is geworden. Voorlopig geldt daarom dat elke maand van dalende prijzen een reden is om te juichen en niet om in paniek te raken. Dat de Europese Centrale Bank (ECB) rustig blijft, is heel goed.

---

Oost-Europa en de euro: zo dichtbij en toch zo ver weg
Op het Londense kantoor van de Amerikaanse bank Morgan Stanley is begin augustus een interessant artikel geschreven over de vooruitzichten wat betreft de invoering van de euro in de Oost- en Centraal-Europese lidstaten van de Europese Unie.

Hoewel de bereidheid de euro in te voeren door de financiële crisis waarschijnlijk gestegen is, is het vermogen van die landen die stap te zetten behoorlijk verzwakt. Door de crisis zijn de begrotingstekorten fors gestegen en springen de lichten wat het inflatie-criterium betreft steeds vaker op rood.

Het inflatie-criterium stelt dat elk EU-land dat de euro wil invoeren, maximaal 1,5 procent hogere inflatie mag hebben dan het gemiddelde van de drie landen met de laagste inflatie in de Europese Unie (vreemd genoeg niet van de drie beste landen van de eurozone!). Volgens Morgan Stanley zouden de inflatiepercentages in Oost-en Centraal-Europa erg snel moeten dalen, naar tussen 1 en 1,5 procent. Een zeer lastige, zo niet onmogelijke opgave voor een economie in transitie.

De begrotingstekorten bedragen in de regio inmiddels door de crisis vaak 6 procent van het bruto binnenlands product of zelfs meer, wat een forse overschrijding is van het criterium van maximaal 3 procent van het bbp.

Zoals we regelmatig bericht hebben op deze site, heeft een aantal landen aangekondigd de euro later dan eerder gepland in te voeren.

Morgan Stanley meent dat 2014 het vroegste jaar is dat Polen in staat zal zijn de euro in te voeren. Tsjechië maakt nog geen aanstalten die stap te zetten. Bulgarije wil in 2013 klaar zijn en Roemenië in 2014, maar dat is veel te optimistisch vindt Morgan Stanley. Die landen, samen met Hongarije zullen pas in de tweede helft van het volgend decennium klaar zijn voor de omschakeling.
Het eerstvolgende euro-lid zal naar alle waarschijnlijkheid Estland zijn, in 2011 of 2012.

---

---

---

---

---

---

---

---

---

---

Evaluatie rapport Stichting Wisselverlies over de economische schade van de invoering van de euro in Nederland

Ik heb met veel aandacht en interesse het rapport ‘De wisselverlieszaak: Analyse en schadeberekening’ van de Stichting Wisselverlies gelezen.

Ik deel uw mening volledig dat de invoering van de euro in Nederland het onderwerp moet zijn van een maatschappelijk, wetenschappelijk en politiek debat. Dat debat is te weinig gevoerd aan de vooravond van de invoering van de euro, wat ten zeerste te betreuren is. Daarom sluit ik me aan bij uw uitnodiging richting economisch en politiek Nederland om kennis te nemen van uw rapport.

Ik waardeer uw poging de omvang van de economische gevolgen van de invoering van de euro en de afschaffing van de gulden in kaart te brengen.

Dit soort analyses zijn bijzonder lastig te maken, omdat niet bekend is hoe de economische wereld eruit had gezien bij een andere wisselkoersverhouding tussen de gulden en de euro.

Omdat dat onbekend is, is het niet aan te reden gebruik te maken van aannames die te conservatief zijn noch te positief, om zo de kans op over- dan wel onderschatting van de gevolgen zoveel mogelijk te voorkomen of te verkleinen.

Mijn indruk na de bestudering van uw rapport is dat u uit bent gegaan van het meest positieve scenario over hoe de economie in Nederland zich ontwikkeld zou hebben bij een andere omrekenkoers voor de gulden. Zo stelt u bijvoorbeeld op pagina 35 dat ‘indien de NLG in 1998 gerevalueerd geworden zou zijn geweest, we in Nederland de hiervoor genoemde t.o.v. de eurozone sterk afwijkende economische bewegingen dus niet hebben gekend. De oververhitting van de Nederlandse economie en de economische kater daarna zouden dan dus niet zijn opgetreden.’ Dat zijn conclusies die niet zo stelling getrokken kunnen worden.

In uw conclusie, op pagina 44, stelt u dat ‘er geen twijfel meer mogelijk is over de vraag of het wisselverlies aangetoond kan worden.’ Gegeven het feit dat u gewerkt hebt met het meest optimistische scenario voor de ontwikkeling van de Nederlandse economie als de gulden gerevalueerd was geweest, ben ik van mening dat niet gesproken kan worden over hard bewijs voor uw stelling dat de totale schade voor de Nederlandse economie per 1 januari 2009 circa 441,5 miljard euro bedraagt en jaarlijks, structureel, 10,2 procent van het bruto binnenlands product.

Als dat laatste waar zou zijn, zou dat betekenen dat bij de cijfers over economische groei voor de Nederlandse economie steeds 8,1 procent van het bbp erbij opgeteld zou moeten worden om te zien hoe de economische situatie nu zou zijn, als de gulden gerevalueerd was geweest. Dat zou betekenen dat de economische groei in Nederland in het eerste kwartaal van dit jaar met 5,7 procent (schatting Centraal Bureau voor de Statistiek is –4,5, daarbij heb ik uw schatting van de structurele schade van 10,2 procent van het bbp opgeteld) gegroeid zou zijn, te midden van de ergste economische crisis sinds 1930, waarin de wereldeconomie in een diepe recessie zit. Aangezien Nederland een zeer open economie is, is het uitgesloten dat Nederland gegroeid, laat staan zo sterk, zou zijn in de crisis.

Mijn tweede opmerking betreft het volgende. Meermaals, zoals op pagina 9, noemt u de positieve gevolgen die zich gemanifesteerd zouden hebben als de gulden gerevalueerd was geweest voor de koopkracht van de Nederlandse burgers en bedrijven. U gaat daarbij mijns inziens volledig of voor een groot deel voorbij aan de negatieve gevolgen. Zoals ik al gememoreerd heb, is Nederland een zeer open economie. Een revaluatie van de gulden, zeker ten opzichte van de D-mark, zou voor veel Nederlandse bedrijven een behoorlijke aderlating zijn geweest. Het waarschijnlijke gevolg was een zware klap voor economische groei en oplopende werkloosheid zijn geweest, wat op zijn beurt een behoorlijk negatief effect zou hebben gehad op de koopkracht in Nederland.

U erkent wel dat het aantal werklozen hoger zou zijn geweest bij een revaluatie van de gulden. Maar u beweert vervolgens, zoals bijvoorbeeld op pagina 25, dat de extra werklozen ‘gemakkelijk zouden kunnen hebben overstappen naar de vele openstaande vacatures in de Nederlandse binnenlandse economie’.

U impliceert daarmee dat elke vacature in Nederland makkelijk vervulbaar is, gelet op het aantal werklozen. Daarmee gaat u geheel voorbij aan de praktijk in Nederland, dat de match tussen werklozen en openstaande vacatures erg slecht is. Ervaringen uit het verleden bieden veel eerder aanleiding te concluderen dat de werkloosheid in Nederland door een revaluatie van de gulden blijvend verhoogd zou zijn geworden.


In uw rapport haalt u meermaals twee rapporten, van ABN Amro en MeesPierson, over de wisselkoers van de gulden ten opzichte van de D-mark. Daarbij presenteert u de uitkomsten als zekerheden. Echter, zoals elke econoom zal beamen, voorspellingen over de wisselkoersen zijn de moeilijkste voorspellingen die een econoom moet maken, omdat ze omgeven zijn door buitengewoon veel onzekerheid. Berekeningen die nagaan wat de onder- dan wel overwaardering van een munt ten opzichte van een andere munt is, impliceren dat bekend is wat de juiste waardering is. Dat is echter nooit het geval, waardoor elke berekening, zoals die waarop u uw rapport baseert, hooguit bijzonder onnauwkeurige schattingen zijn. Elke conclusie op basis van die berekeningen, is dus per definitie ook bijzonder onnauwkeurig en is het onmogelijk zulke stellige conclusies te trekken zoals in uw rapport.

In de vrije markt economieën die kenmerkend zijn voor Europa, is de prijs van een goed of dienst op de markt per definitie de juiste prijs. Uw rapport stoelt echter op een fictieve koers van 1,95 gulden voor 1 euro, als zijnde de juiste omrekenkoers.

Op pagina 14 stelt u dat de euro-omwisselkoersen door de Raad van de Europese Unie, op voorstel van de Europese Commissie, zijn vastgesteld. Daarmee schetst u het beeld dat een selecte groep ambtenaren vastgesteld zou hebben wat de ‘juiste’  omrekenkoersen zijn. Volledigheidshalve had u moeten vermelden dat de vastgestelde koersen niets anders zijn dan de koersen op de valutamarkt op dat moment en dus de enige juiste koersen, bij gebrek aan een beter woord, die er zijn.

Op pagina 14 schrijft u dat het ‘dus de Europese Unie en de Europese Centrale Bank zijn uiteindelijk volledig verantwoordelijk zijn voor de aan de Nederlanders toegebrachte welvaartschade en dus daarvoor ook juridisch aansprakelijk.’ Mijns inziens is door middel van uw rapport niet aangetoond dat er iemand verantwoordelijk is voor de vermeende schade aan de Nederlanders, omdat het bewijs voor het bestaan en de omvang van de schade niet geleverd is. Als, en ik onderstreep het woord al, al gesproken zou kunnen worden in termen van verantwoordelijkheid voor de ‘onjuiste’  wisselkoers van de gulden ten opzichte van de D-mark en de euro, dan zou Den Haag veel meer voor de hand liggen, gezien het beleid van de Nederlandse overheid inzake wisselkoers van de gulden ten opzichte van de D-mark sinds begin jaren tachtig. Daarbij moet ik opmerken dat dat beleid Nederland overigens veel meer opgeleverd heeft dat dat het heeft gekost.

Zoals ik aan het begin van mijn reactie al heb gesteld, juich ik uw poging de economische gevolgen van de invoering van de euro op de Nederlandse economie in kaart te brengen, toe. Ik roep u dan ook op, in samenwerking met de Nederlandse universiteiten, daaraan verder te werken, gebruik makend van de kennis en expertise van de Nederlandse economen en uitgaand van meer realistische aannames over de economische ontwikkeling in Nederland in het geval dat de gulden gedevalueerd was geweest.

Uiteindelijk is iedereen, economen, politici, beleidsmakers en burgers, gebaat bij een open debat over de invoering van de euro in Nederland.

Edin Mujagic
monetair econoom

---

Italië probeert een heilige Europese regel te omzeilen
De regering in Rome probeert geld af te troggelen van zijn centrale bank. Via een sluiproute, omdat de Europese Verdragen geld aftroggelen ten strengste verbieden.

Een wolf verliest wel zijn haar maar niet zijn streken. Zo ook de Italiaanse politici. De regering in Rome is van plan belasting te heffen over de waarde van het goud in bezit van Italiaanse instellingen.

Dat klinkt lekker neutraal, maar is het niet. Veruit de grootste goudbezitter in Italië is de centrale bank. De wet is dan ook niets anders dan de poging geld af te troggelen van de centrale bank.

Euro
Een van de heilige regels in de eurozone luidt echter: monetaire financiering mag niet, wat hetzelfde is als stellen dat politici met hun handel af moeten blijven van hun centrale bank.

Geen wonder dat bij de voorbereidingen voor de oprichting van de Europese Centrale Bank (ECB) en de invoering van de euro de onafhankelijke positie van de centrale banken stevig is verankerd in Europese Verdragen, vooral op aandringen van Nederland en Duitsland. Dat was nodig om ervoor te zorgen dat de euro een harde en stabiele munt zou worden.

De Italiaanse regering heeft de afspraken ondertekend, maar probeert via een indirecte route hetzelfde doel te bereiken: de kluizen van de centrale bank.

Centrale bank
Bij de ECB hebben ze het Italiaanse initiatief erkend voor wat het echt is. Het wetsvoorstel ‘baart zorgen met betrekking tot het verbod op monetaire financiering in de eurozone en de onafhankelijkheid van de Italiaanse centrale bank, aldus de ECB.

Volgens de ECB moet de wet dan ook ‘heroverwogen’  worden. Het Italiaanse ministerie van Financiën noemde de mening van de ECB ‘een onderdeel van aanhoudende informatie-uitwisseling’ en de mening van de ECB ‘met grote mate van tevredenheid te hebben vernomen’. Een eufemisme voor: hier zijn we niet blij mee en we blijven zoeken naar een sluiproute. Op dat gebied is Italië wel innovatief.

Medio jaren negentig haalde Italië allerlei boekhoudtrucks uit de kast om het begrotingstekort voldoende omlaag te drukken om de euro te mogen invoeren. Met dubieuze en eenmalige ingrepen kon Rome slagen voor dat criterium.



Euro wint terrein als internationale munt
Dat is de conclusie na het lezen van een rapport van de Europese Centrale Bank daarover.

Uit het jaarlijkse onderzoek van de Europese Centrale Bank (ECB) naar de internationale rol van de euro, blijkt onder meer dat de crisis niet heeft geleid tot grote verschuivingen op het valutagebied, concludeert de centrale bank.

Het is inderdaad zo dat de wereld de dollar niet de rug heeft toegekeerd. Maar de ECB is te bescheiden met haar conclusie. De euro is wel degelijk belangrijker geworden. Niet veel belangrijker, maar toch.

Euro
Het aandeel van de euro op de internationale obligatiemarkt is tussen eind 2007 en eind 2008 met 1 procentpunt gestegen. Het aandeel in grensoverschrijdende deposito- en kredietenmarkt is gestegen met circa 2 procentpunten.

Op de valutamarkt was de euro in 41,2 procent van de gevallen een van de transactievaluta’s. Eind 2007 was dat nog 37,8 procent.

Valutareserves
De belangrijkste maatstaf is echter het aandeel van een valuta in de valutareserves van landen zoals China. Daar wist de euro zijn deel te vergroten van 25,3 procent naar 26,5 procent, blijkt uit de cijfers van het Internationaal Monetair Fonds (IMF).

Een kanttekening: China, met circa 2.000 miljard dollar veruit de grootste bezitter van valutareserves, maakt zoals altijd niet bekend hoeveel daarvan in dollars en hoeveel in euro’s luidt.

De uitkomsten hebben betrekking op 2008. De irritatie over de rol van de dollar en de opstelling van de Amerikaanse overheid in deze crisis is sinds het begin van 2009 behoorlijk toegenomen. De kans is groot dat wanneer de ECB volgend jaar met haar onderzoek komt, de euro wel wat meer terrein zal hebben gewonnen.

---

Eigen munt in Gelderland

‘Dat is dan 16 gelre’, zegt de caissière bij de locale supermarkt in Arnhem. In een groeiend aantal bedrijven in en rond Arnhem is dit de gewoonste zaak van de wereld. Sinds 2,5 jaar is de gelre een begrip in de regio.

De gelre is de eerste Nederlandse regionale munt. Over de grens is het fenomeen veel bekender, met 29 regio’s in Duitsland die een eigen munt hebben ingevoerd sinds 2002. In nog eens 40 regio’s wordt hard gewerkt aan de introductie van regio-geld.
Euro

Anthony Migchels, initiatiefnemer voor de gelre, vindt de regionale valuta "een belangrijk alternatief voor de euro." Het aantal van ruim 90 bedrijven die de gelre nu verwelkomt moet volgens hem eind dit jaar uitgroeien naar enkele honderden.

Hij zal in september ook met een giraal systeem voor de gelre komen, kondigt hij aan. Daar is hij in 2007 al mee begonnen, maar toen kreeg hij al snel een delegatie van De Nederlandsche Bank op bezoek. "Die begon moeilijk te doen, op basis van de Bankwet. Ik kreeg geen ontheffing en moest stoppen met het girale systeem. Maar nu heb ik een systeem dat wettelijk wel mag."

De initiatiefnemers hebben het regionale geld vooral ingevoerd om de regionale economieën te stimuleren. De bedoeling is om geld dat mensen uitgeven zovel mogelijk in eigen regio te houden.

Groei

Onderzoeken in Duitsland laten zien dat bedrijven die zich aansluiten bij de initiatieven tot wel 25 procent meer klanten aantrekken.

Het eerste regionale geld werd in september 2002 geïntroduceerd, in de Duitse stad Bremen, onder de naam de Roland. Kort daarna volgden andere regionale initiatieven. De chiemgauer, in de omgeving van de Duitse stad Munchen, is het meest succesvol. Ruim 600 bedrijven nemen de Chiemgauer aan. De omzet bedraagt bijna 2 miljoen euro per jaar.

De chiemgauer, begonnen als een schoolproject van de lokale leraar Christian Gelleri, is zo’n succes geworden dat Gelleri zijn baan opgezegd heeft om zich uitsluitend op het regio-geld te richten.

---

---

---

Begrotingstekort of overschot
In % van het bruto binnenlands product
Land	1999	2000	2001	2002	2003	2004	2005	2006	2007	2008
Euro area	-1.3	0.1	-1.8	-2.5	-3.1	-2.9	-2.5	-1.2	-0.6	-1.9
Belgium	-0.6	0.0	0.5	0.0	-0.1	-0.2	-2.7	0.3	-0.2	-1.2
Germany	-1.5	1.3	-2.8	-3.7	-4.0	-3.8	-3.3	-1.5	-0.2	-0.1
Ireland	2.7	4.7	0.9	-0.4	0.4	1.4	1.7	3.0	0.2	-7.1
Greece	:	-3.7	-4.5	-4.7	-5.7	-7.5	-5.1	-2.8	-3.6	-5.0
Spain	-1.4	-1.0	-0.6	-0.5	-0.2	-0.3	1.0	2.0	2.2	-3.8
France	-1.8	-1.5	-1.5	-3.1	-4.1	-3.6	-2.9	-2.3	-2.7	-3.4
Italy	-1.7	-0.8	-3.1	-2.9	-3.5	-3.5	-4.3	-3.3	-1.5	-2.7
Cyprus	-4.3	-2.3	-2.2	-4.4	-6.5	-4.1	-2.4	-1.2	3.4	0.9
Luxembourg	3.4	6.0	6.1	2.1	0.5	-1.2	0.0	1.4	3.6	2.6
Malta	-7.7	-6.2	-6.4	-5.5	-9.9	-4.7	-2.9	-2.6	-2.2	-4.7
Netherlands	0.4	2.0	-0.2	-2.1	-3.1	-1.7	-0.3	0.6	0.3	1.0
Austria	-2.3	-1.7	0.0	-0.7	-1.4	-4.4	-1.6	-1.6	-0.5	-0.4
Portugal	-2.8	-2.9	-4.3	-2.8	-2.9	-3.4	-6.1	-3.9	-2.6	-2.6
Slovenia	-3.1	-3.7	-4.0	-2.5	-2.7	-2.2	-1.4	-1.3	0.5	-0.9
Slovakia	-7.4	-12.3	-6.5	-8.2	-2.7	-2.3	-2.8	-3.5	-1.9	-2.2
Finland	1.6	6.9	5.0	4.1	2.6	2.4	2.8	4.0	5.2	4.2
Bron: Eurostat

---

---

---

Euro niet altijd goed voor Slovenië en Slowakije

IJsland weet niet hoe snel het een aanvraag moet indienen lid van de Europese Unie te worden. Met als enige doel: de euro zo snel mogelijk invoeren. In het euro-sceptische Zweden tekent zich een meerderheid af voor de invoering van de euro. Ook in Denemarken kan de Europese munt rekenen op iets meer liefde dan voorheen.

De hoofdreden: in de huidige economische crisis is gebleken dat de euro als een stevige laag isolatiemateriaal fungeert. Niet dat de eurolanden veilig zijn – economieën van Spanje tot Finland krimpen stevig – maar zonder de euro was de schade vele malen groter, menen vooraanstaande economen. In het boek Tien jaar euro: biografie van een jonge wereldmunt komt dat onderwerp uitgebreid aan bod.

IJsland, Zweden en Denemarken kijken dan vooral naar Slovenië en Slowakije, de eerste landen buiten het voormalige West-blok die de euro hebben ingevoerd. Hongarije, dat geen euro heeft, is het veel slechter vergaan. Dat land moest noodleningen van enkele tientallen miljarden euro’s opnemen bij het Internationaal Monetair Fonds en de Europese Unie om overeind te blijven.

Goedkoper

Op de middellange termijn bezien mag het lidmaatschap van de eurozone voordelig zijn, voor Slovenië en Slowakije is de euro op de kortere termijn niet alleen een zegen. Dan hebben we het niet over de extra inflatie waar de euro voor gezorgd heeft in ogen van veel Slovenen en Slowaken.

EU-lidstaten zoals Hongarije, die geen euro hebben, profiteren van het feit dat hun munten in waarde zijn gedaald ten opzichte van de euro. Veel Slovenen en Slowaken trekken de grens met Hongarije over om daar hun dagelijkse boodschappen of grote aankopen, zoals een nieuwe auto, te doen.

De Hongaarse forint is met bijna 15 procent in waarde gedaald ten opzichte van de euro, waardoor alles in de schappen van de Hongaarse winkels voor de Slovenen en Slowaken bijna 15 procent goedkoper is geworden.

Winkeliers lopen omzet mis

Detailhandelsverkopen in Slovenië zijn in mei met indrukwekkende 13,4 procent gedaald op jaarbasis. De economie kromp in het eerste kwartaal met 8,5 procent op jaarbasis. In Slowakije bedroeg de krimp 5,6 procent. De Slowaakse winkeliers zagen hun omzet gemiddeld met 9,2 procent dalen in april.

Franjo Bobinac, topman van het Sloveense bedrijf Gorenje, zei onlangs in een interview dat de stijging van de waarde van de euro zijn bedrijf 3 miljoen euro heeft gekost. De omzet daalde met 5,6 procent. In het eerste kwartaal leed Gorenje een verlies van 14,5 miljoen euro. Gorenje is sinds 2008 eigenaar van het Nederlandse bedrijf Atag, fabrikant van keukenapparatuur. Atag is ontstaan uit de fusie van Atag, Pelgrim en Etna. “Dat er veel landen zijn die wel lid zijn van de Europese Unie maar niet van de eurozone, is een probleem”, aldus Bobinjac.

---

Waar is de euro goed voor?

Die vraag hebben drie Europese onderzoekers, Sebnem Kalemi-Ozcan, Elias Papaioannou en Jose Luis Peydro zichzelf gesteld.

Die vraag stellen is makkelijk; die te beantwoorden lastig omdat het moeilijk is aan te geven welke positieve effecten te danken zijn aan de euro. Immers, sinds de komst van de euro in 1999 waren er ook talloze beleidsveranderingen en hervormingen, wat het moeilijk maakt de invloed van de euro af te zonderen.

De drie onderzoekers hebben gewerkt met een uitgebreid dataset, waarbij ze veel waarnemingen voor en na de invoering van de euro hebben gehad. Dat stelde ze in staat het effect van de komst van de euro te kunnen afzonderen.

Hun antwoord: de euro is zeer goed geweest voor financiële integratie in Europa. Die is, gemeten naar transacties tussen banken, in de eurozone met 40 procent meer toegenomen dan tussen de eurozone-landen en de lidstaten van de Europese Unie die geen euro hebben ingevoerd. Beleggers hebben baat bij stabiele wisselkoersen. Beleggers van buiten de eurozone werden aangetrokken door de wisselkoersstabiliteit in de eurozone, die er is gekomen omdat de euro de 16 nationale munten vervangen heeft.

De komst van de euro heeft niet alleen het wisselkoersrisico uitgeschakeld, maar is bovendien ook samengevallen met de harmonisatie van de financiële regelgeving.

---

Inflatie negatief in de eurozone

Voor het eerst sinds de komt van de euro is de jaarlijkse inflatie in de eurozone negatief geworden.

In juni daalde de prijsindex met 0,1 procent, maakte het Europese bureau voor de statistiek onlangs bekend.

Dat zal geen gevolgen hebben voor het rentebeleid van de Europese Centrale Bank (ECB). Die heeft als taak ervoor te zorgen dat de jaarlijkse inflatie onder maar dicht bij 2 procent blijft. Een renteverlaging jaagt de inflatie in de regel omhoog. Toch zal de ECB de rente niet verder verlagen. De centrale bank hield er al rekening mee dat de inflatie gedurende enkele maanden negatief zal zijn. Dat is echter niet gelijk aan deflatie. Daarvan is pas sprake als de prijzen over de hele linie aanhoudend dalen en de consumenten verdere dalingen verwachten. Aan die twee voorwaarden is bij lange na niet voldaan.

---

Italië wil voorzitterschap Eurogroep

De ministers van financiën van de landen van de eurozone hebben hun eigen club, Eurogroep. De Luxemburgse minister van financiën Jean-Calude Juncker is de voorzitter ervan. Die heeft onlangs gezegd daarmee te zullen stoppen. Zijn Italiaanse collega Giulio Tremonti aast op die post, meldt het blad Euractiv.

De Italianen en de Polen kunnen het niet eens worden over de vraag wie de volgende voorzitter van het Europese Parlement moet worden. Als ze er tot 7 juli niet uitkomen, zal het Parlement erover stemmen en dan zal de Poolse kandidaat winnen, luiden de voorspellingen.

Als genoegdoening zou Italië de vervanger van Juncker willen aanwijzen, wanneer Juncker vertrekt.

---

Poolse euro loopt vertraging op
2012 wordt 2014.

Polen zal in juli of begin augustus een nieuwe strategie voor de invoering van de euro aannemen. Nu nog is 2012 het streefjaar, maar de economische crisis heeft die plannen gedwarsboomd. Door de crisis is het begrotingstekort in Polen, net zoals in andere Europese landen, ver boven de toegestane 3 procent-grens van het bruto binnenlands product uitgekomen.

Een bestuurslid van de Poolse centrale bank gaf aan dat invoering van de euro voor 2014 onmogelijk is. Het Internationaal Monetair Fonds noemde deze week 2013 als het vroegst mogelijke jaar voor de invoering van de euro in Polen.

---

De G-2 van Europa moet honderden miljarden lenen

Het Franse begrotingstekort zal dit jaar tussen 7 en 7,5 procent van het bruto binnenlands product uitkomen, vertelde onlangs de Franse minister van Begroting Eric Woerth. Daarmee zal het tekort op circa 140 miljard euro uitkomen.

Woerth heeft gezegd dat het tekort vanaf 2011 aangepakt zal worden.

Jean-Claude Trichet, president van de Europese Centrale Bank, vindt dat aan de late kant. In een interview zei hij dat de Europese overheden hun tekorten al vanaf volgend jaar moeten verminderen.

Duitsland kondigde onlangs aan tot en met 2013 in totaal 310 miljard euro te zullen moeten lenen op de kapitaalmarkt. Dit jaar moet de regering in Berlijn 47,6 miljard euro lenen. Volgend jaar klimt dat bedrag naar 86,1 miljard.

In Nederland zal de staatsschuld volgend jaar dagelijks met 100 miljoen euro toenemen, aldus Wouter Bos.

---

Belgie moet begroting opnieuw opstellen

De Belgische regering moet de meerjarenbegroting die ze bij de Europese Commissie heeft ingediend helemaal opnieuw maken.

Volgens de commissie zijn de plannen gebaseerd op ongeloofwaardige prognoses, onduidelijke doelstellingen, eenmalige ingrepen en ontoereikende besparingen en ontbreekt er allerlei informatie.

Europees Commissaris Joaquin Almunia (Monetair Beleid) zal dat volgende week bekendmaken, aldus de Belgische zakenkrant De Tijd zaterdag. Volgens Almunia hoeven de Belgen niet aan te komen met uitvluchten dat er een economische crisis is of dat er onlangs regioverkiezingen waren in hun land.

De regering moet haar huiswerk gewoon opnieuw doen. Het komt zelden voor dat een EU-land zoiets uit Brussel te horen krijgt.

Alle EU-lidstaten moeten jaarlijks begrotingsplannen indienen bij de Europese Commissie. Die kan dan beoordelen of ze zich houden aan de regel dat het begrotingstekort niet hoger mag zijn dan 3 procent van het bruto binnenlands product.

De commissie heeft al laten weten met die laatste regel soepel te zullen omspringen. Door de economische crisis blijft vrijwel geen land onder deze limiet. (van nu.nl)

---

---

---

---

Inflatie eurozone 0 procent

---

IJsland roert zich ook

---

Economie eurozone krimpt, de euro lijdt

---

Hevige ruzie binnen de Europese Centrale Bank

---

Begrotingstekort of overschot
In % van het bruto binnenlands product
Land	1999	2000	2001	2002	2003	2004	2005	2006	2007	2008
Euro area	-1.3	0.1	-1.8	-2.5	-3.1	-2.9	-2.5	-1.2	-0.6	-1.9
Belgium	-0.6	0.0	0.5	0.0	-0.1	-0.2	-2.7	0.3	-0.2	-1.2
Germany	-1.5	1.3	-2.8	-3.7	-4.0	-3.8	-3.3	-1.5	-0.2	-0.1
Ireland	2.7	4.7	0.9	-0.4	0.4	1.4	1.7	3.0	0.2	-7.1
Greece	:	-3.7	-4.5	-4.7	-5.7	-7.5	-5.1	-2.8	-3.6	-5.0
Spain	-1.4	-1.0	-0.6	-0.5	-0.2	-0.3	1.0	2.0	2.2	-3.8
France	-1.8	-1.5	-1.5	-3.1	-4.1	-3.6	-2.9	-2.3	-2.7	-3.4
Italy	-1.7	-0.8	-3.1	-2.9	-3.5	-3.5	-4.3	-3.3	-1.5	-2.7
Cyprus	-4.3	-2.3	-2.2	-4.4	-6.5	-4.1	-2.4	-1.2	3.4	0.9
Luxembourg	3.4	6.0	6.1	2.1	0.5	-1.2	0.0	1.4	3.6	2.6
Malta	-7.7	-6.2	-6.4	-5.5	-9.9	-4.7	-2.9	-2.6	-2.2	-4.7
Netherlands	0.4	2.0	-0.2	-2.1	-3.1	-1.7	-0.3	0.6	0.3	1.0
Austria	-2.3	-1.7	0.0	-0.7	-1.4	-4.4	-1.6	-1.6	-0.5	-0.4
Portugal	-2.8	-2.9	-4.3	-2.8	-2.9	-3.4	-6.1	-3.9	-2.6	-2.6
Slovenia	-3.1	-3.7	-4.0	-2.5	-2.7	-2.2	-1.4	-1.3	0.5	-0.9
Slovakia	-7.4	-12.3	-6.5	-8.2	-2.7	-2.3	-2.8	-3.5	-1.9	-2.2
Finland	1.6	6.9	5.0	4.1	2.6	2.4	2.8	4.0	5.2	4.2
Bron: Eurostat
Laatste update: 22 april 2009

---

---

---

Begrotingsdiscipline in de eurozone: was het ooit een succes?

Dat alle landen van de eurozone in 2009 ver over het maximaal toegestane begrotingstekort van 3 procent van het bruto binnenlands product zullen uitkomen, is niets nieuws. De Duitse minister van Financiën Peer Steinbrueck zei onlngs in het Duitse parlement zich zich zorgen te maken over het gebrek aan begrotingsdiscipline in de eurozone. Die discipline is nodig om de euro stabiel te maken en te houden. Maar is het sinds de komst van de euro in 1999 eigenlijk beter gesteld geweest met de discipline? Voor te veel landen is het antwoord, helaas: nauwelijks.
Hieronder heb ik begrotingstekorten per jaar, sinds 1999, verzameld voor alle landen van de eurozone. Rode cijfers geven aan dat het tekort te hoog is geweest.

Begrotingstekort of overschot
In % van het bruto binnenlands product
Land	1999	2000	2001	2002	2003	2004	2005	2006	2007	2008
Euro area	-1.3	0.1	-1.8	-2.5	-3.1	-2.9	-2.5	-1.2	-0.6	-1.9
Belgium	-0.6	0.0	0.5	0.0	-0.1	-0.2	-2.7	0.3	-0.2	-1.2
Germany	-1.5	1.3	-2.8	-3.7	-4.0	-3.8	-3.3	-1.5	-0.2	-0.1
Ireland	2.7	4.7	0.9	-0.4	0.4	1.4	1.7	3.0	0.2	-7.1
Greece	:	-3.7	-4.5	-4.7	-5.7	-7.5	-5.1	-2.8	-3.6	-5.0
Spain	-1.4	-1.0	-0.6	-0.5	-0.2	-0.3	1.0	2.0	2.2	-3.8
France	-1.8	-1.5	-1.5	-3.1	-4.1	-3.6	-2.9	-2.3	-2.7	-3.4
Italy	-1.7	-0.8	-3.1	-2.9	-3.5	-3.5	-4.3	-3.3	-1.5	-2.7
Cyprus	-4.3	-2.3	-2.2	-4.4	-6.5	-4.1	-2.4	-1.2	3.4	0.9
Luxembourg	3.4	6.0	6.1	2.1	0.5	-1.2	0.0	1.4	3.6	2.6
Malta	-7.7	-6.2	-6.4	-5.5	-9.9	-4.7	-2.9	-2.6	-2.2	-4.7
Netherlands	0.4	2.0	-0.2	-2.1	-3.1	-1.7	-0.3	0.6	0.3	1.0
Austria	-2.3	-1.7	0.0	-0.7	-1.4	-4.4	-1.6	-1.6	-0.5	-0.4
Portugal	-2.8	-2.9	-4.3	-2.8	-2.9	-3.4	-6.1	-3.9	-2.6	-2.6
Slovenia	-3.1	-3.7	-4.0	-2.5	-2.7	-2.2	-1.4	-1.3	0.5	-0.9
Slovakia	-7.4	-12.3	-6.5	-8.2	-2.7	-2.3	-2.8	-3.5	-1.9	-2.2
Finland	1.6	6.9	5.0	4.1	2.6	2.4	2.8	4.0	5.2	4.2
Bron: Eurostat
Laatste update: 22 april 2009

---

Europese Commissie: nieuwe ramingen somberder

---

---

---

---

---

Centrale bank vergadert weer

Update ECB-vergadering:
De Europese Centrale bank heeft de officiële rente verlaagd van 1,5 naar 1,25 procent. Dat is de laagste rente niet alleen sinds 1999, toen de euro werd ingevoerd en de ECB opgericht, maar zelfs de laagste rente sinds het einde van de Tweede Wereldoorlog in de eurozone.
gevraagd of 1,25 procent wat de centrale bank betreft ook het laagste niveau is, zei Jean-Claude Trichet, president van de ECB, dat hij het niet zo ziet. "Ik sluit niet uit dat we nog lager zullen gaan", aldus Trichet.
Trichet zei ook te verwachten dat de inflatie in de eurozone in de komende maanden negatief zal worden. Dat moeten we echter niet verwarren met deflatie, aldus de Fransman.
Volgende maand zal de ECB besluiten of en welke uitzonderlijke maatregelen de bank zal nemen om de financiële en economische crisis te bezweren.


Morgen, donderdag 2 april, komt het bestuur van de Europese Centrale Bank weer bijeen. Gisteren maakte het Europese bureau voor de statistiek bekend dat de jaarlijkse inflatie in de eurozone in februari 0,6 procent is geweest. Dat is het laagste percentage sinds de komst van de euro en de oprichting van de ECB in 1999.

De centrale bank verwacht dat de inflatie dit jaar gemiddeld 0,4 procent zal zijn, waarbij het de komende maanden heel goed mogelijk is dat de inflatie tijdelijk negatief wordt.

De economie van de eurozone zal naar verwachting dit jaar met 2,7 procent krimpen, verwacht de ECB. Eind maart maakte de Oeso, Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling, de laatste voorspellingen van die instelling bekend. De Oeso voorspelt een veel grotere krimp, van ruim 4 procent in de eurozone.

De werkloosheid zal dit en komend jaar oplopen en eind 2010 bijna 12 procent bedragen. Ter vergelijking: in februari bedroeg de werkloosheid in de eurozone 8,5 procent.

Analisten verwachten dat de ECB de officiële rente, die op 1,5 procent staat, onveranderd zal laten. Na het rentebesluit morgen volgt hier een opdate. 

 

 

Na Spanje, Griekenland en Portugal is nu ook Ierland aan de beurt gekomen. Kredietbeoordelaar Standard&Poor’s heeft de rating van deze tot voor kort snelstgroeiende economie van de eurozone verlaagd van Triple A naar AA+. Bovendien is de outlook negatief, wat wil zeggen dat de kans op een verdere verlaging groter is dan de kans dat Ierland terugkeert naar AAA, de hoogst mogelijke score.

 

S&P maakt zich zorgen over de houdbaarheid van de Ierse overheidsfinanciën. De Europese Commissie voorspelt dat het begrotingstekort dit jaar op 11 procent van het bruto binnenlands product zal komen. Dat is bijna vier keer zo hoog als het maximum van 3 procent, zoals afgesproken in het kader van het Stabiliteits- en Groeipact. Die afspraak is gemaakt eind jaren negentig vlak voor de invoering van de euro om de stabiliteit van d Europese munt te waarborgen. Als overheidsfinanciën ontsporen, lijdt daar de munt van dat land onder.

 

Economen van S&P menen dat Ierland jaren nodig zal hebben het tekort terug te dringen, als dat al lukt. De spread, het verschil in tienjarige rente die de Ierse regering moet betalen om geld te lenen vergeleken met dezelfde rente voor de Duitse regering, is opgelopen naar bijna 2,5 procentpunten. Ter vergelijking: tussen 1999 en 2008, dus sinds de komst van de euro, bedroeg de spread gemiddeld 0,18 basispunten.

 

Steeds meer landen van de eurozone komen in grote financiële problemen. Natuurlijk, de diepste economische crisis in decennia heeft bijgedragen, maar ook daarvoor was de situatie met de overheidsfinanciën in landen als Portugal, Griekenland of Italië niet om naar huis te schijven. Eigenlijk was in dat soort landen nooit sprake van fiscale discipline. Toch mochten ze meedoen met de euro, iets wat zich nu wreekt. Als zij geen lid waren van de eurozone, was de euro stabieler geweest en was de discussie over de levensvatbaarheid van de munt op de lange termijn nergens voor nodig.

 

Tussen alle ellende is er op zijn minst één front waarop de Europese Centrale Bank (ECB) voorlopig niets te vrezen heeft. De jaarlijkse inflatie bedroeg in februari 1,2 procent, wat het laagste niveau is in een decennium. Dat bleek uit het maandelijkse inflatie-overzicht van Eurostat, het Europese bureau voor de statistiek.

 

Ook werd bekend dat de werkgelegenheid in de laatste drie maanden van vorig jaar met 0,3 procent is afgenomen. Ook in het derde kwartaal was er spraken van een krimp. De daling in het vierde kwartaal was het grootst sinds 1995. De werkloosheid, enkele maanden geleden nog iets meer dan 7 procent, bedraagt inmiddels 8,2 procent. Analisten verwachten dat de werkloosheid volgend jaar boven de grens van 10 procent zal uitkomen.

 

 

 

Begin maart verlaagde de Europese Centrale Bank (ECB) de officiële rente van 2 naar 1,5 procent, het laagste niveau ooit voor de ECB. En nu? Economen van Goldman Sachs voorspellen dat de centrale bank de officiële rente verder zal verlagen en in de zomer op 0,5 procent zal uitkomen. Ook verwachten ze andere maatregelen om de economie te helpen, zoals het opkopen van bedrijfsobligaties.

 

Goldman Sachs verwacht dat de economie van de eurozone dit jaar met 3,6 procent zal krimpen. Dat is meer dan de verwachte krimp in de VS (-3,2 procent) of het Verenigd Koninkrijk (-2,5 procent). Duitsland zal het bijzonder slecht doen, met een min van 5,2 procent. De oude voorspelling luidde: -2,6 procent. Ook Frankrijk (-2,9 procent) en Spanje (-3,6 procent) zullen rake klappen krijgen.

 

Binnen het bestuur van de ECB is van sommige leden tegenstand te bespeuren tegen sterke renteverlagingen. Axel Weber ziet de bodem voor de officiële rente op 1 procent. Zijn collega Jürgen Stark noemde verdere renteverlagingen geen oplossing. “De financiële crisis kan niet opgelost worden met renteverlagingen.” Sterker nog, aldus Stark, “te lage rente kan zelfs contraproductief zijn. Lage rente geeft de banken weinig stimulans hun balansen op te schonen en kredietrisico’s nauwlettend in de gaten te houden.”

 

 

 

Begin maart kwamen de ministers van Financiën van de landen van de eurozone in Brussel bijeen. Op de agenda stond, hoe kan het ook anders, de oorlog tegen de economische crisis. Achter stevig gesloten deuren lijken ze besloten te hebben dat ze voldoende geld besteed hebben.

 

Wat zeker een rol zal hebben gespeeld in de discussie is het feit dat begrotingstekorten fors zullen oplopen. De hele Europese Unie, 27 landen in totaal, zal dit jaar een begrotingstekort van 4,4 procent van het bruto binnenlands product (bbp) hebben. De vier grote landen van de eurozone, Duitsland, Frankrijk, Italië en Spanje, koersen af op tekorten tussen 3 en 5,8 procent van het bbp dit jaar. Het beeld voor 2010 ziet er niet veel beter uit.

 

 

Let op: dit zijn voorspellingen van de regeringen van de vier landen zelf. Als het verleden ons iets heeft geleerd, is dat de regeringen vaak de omvang van de tekorten onderschatten.

 

Zo denken ook de economen van een van de grootste bank ter wereld, de Britse HSBC. In een recent rapport stellen Mathilde Lemoine, Janet Henry en Astrid Schilo, allen werkzaam als econoom bij HSBC, dat de genoemde voorspellingen te optimistisch zijn. De overheden in de vier landen baseren zich op de aanname dat hun structurele uitgaven in 2009 en 2010 zullen dalen, maar de plannen hoe die daling te bereiken zijn er nog niet, aldus Lemoine, Henry en Schilo. Ook rekenen ze op een sterke economische groei dan HSBC. In de tabel hieronder is de voorspelling van het HSBC-trio voor de tekorten voor de vier grote eurolanden weergegeven.

 

 

 

Behalve begrotingstekorten zullen ook de schulden van die landen behoorlijk oplopen. De Duitse nationale schuld stevent af op 75 procent van het bbp in 2010. Die van Frankrijk naar 81 procent. Spanje doet het met 58,1 procent van het bbp nog goed zelfs, in tegenstelling tot Italië. Dat land draagt nu al een zware schuldenlast, maar de schuld zal zelfs naar 118,4 procent oplopen. Ter herinnering: aan de vooravond van de euro werd afgesproken dat begrotingstekorten van meer dan 3 procent van het bbp in principe niet mogen. De staatsschuld mag niet hoger bedragen dan 60 procent van het bbp. Italië komt dus op het dubbele van dat maximum uit.

 

Hoge tekorten en loodzware schulden zullen leiden tot hogere rentes en zo de economische groei afremmen. Ze kunnen zelfs de levensvatbaarheid van de euro op de lange termijn in groot gevaar brengen. Dat gevaar komt uitvoerig aan bod in het boek ‘Tien jaar euro: biografie van een jonge wereldmunt’.